Porcelana Ćmielów, czyli lekcja polskiego designu!

23 Maj 2019 / Napisał  / Polski design
filiżanka ćmielów, filiżanki ćmielów, ćmielów zestaw
Zestaw kawowy Ćmielów Rococo Anna fot. Ćmielów

Piękna, ponadczasowa, klasyczna, ale i zaskakująco nowatorska — taka właśnie jest porcelana z Ćmielowa. Jak to się stało, że niewielkie świętokrzyskie miasteczko kojarzone jest z najlepszymi polskimi tradycjami ceramicznymi i działającą do dziś wytwórnią porcelany? Co czyni ćmielowskie wyroby tak wyjątkowymi i skąd wzięły się słynne figurki ćmielowskie? Te i inne ciekawostki o słynnej polskiej fabryce porcelany znajdziesz w poniższym wpisie.

O czym przeczytasz w artykule?

Porcelana zwana „Białym Złotem”

Wyroby z Ćmielowa przez lata zdążyły zyskać sobie uznanie zarówno w Polsce, jak i na świecie — do tego stopnia, że stały się synonimem porcelany o niezwykle wysokiej jakości. Co stoi za niepodważalną precyzją wykonania i nadążającym za współczesnością wzornictwem ćmielowskiej porcelany? Z pewnością zarówno zatrudniani przez fabrykę renomowani specjaliści od designu i rękodzieła, jak i przekazywany z pokolenia na pokolenie rzemieślniczy fach. Jedno jest pewne — porcelanę z Ćmielowa warto znać i doceniać, gdyż nie tylko świetnie wygląda ona na stole, ale i jest przykładem znakomitej polskiej sztuki użytkowej.

  • Ćmielowska porcelana dla wielu Polaków, jak i osób z zagranicy od lat stanowi synonim wyrobów najwyższej jakości,
  • Zakład w Ćmielowie to dziś miejsce, w którym tradycyjne, niezwykle precyzyjne metody produkcji porcelany łączą się z nowoczesnym wzornictwem,
  • Od założenia w 1790 pierwotnej fabryki „Ćmielów” minie w tym roku 229 lat.
ćmielów zestaw porcelany, dzbanek ćmielów, garnitur do kawy ćmielów
Garnitur kawowy Ćmielów ze złotą otoczką

Krótka historia porcelany z Ćmielowa

Początki Fabryka „Ćmielów” datuje się 1790 rok, kiedy to miejscowy garncarz założył manufakturę glinianych garnków i fajansu. Od 1838 roku, wraz z przejęciem zakładu przez rodzinę Weissów, fabryka zajęła się również produkcją porcelany — na początku głównie taką o prostych, klasycznych kształtach. Dopiero po 1840 r. zastawy stołowe z Ćmielowa zdobiły także przedruki różnych scenek rodzajowych, motywy roślinne, a także portrety sławnych osobistości.

Z kolei słynne znaki rozpoznawcze marki — napis „Ćmielów” i rysunek łabędzia na tle gałęzi zaczęły ukazywać się na porcelanie od 1887 roku. Wtedy też nastąpił przełomowy moment w produkcji ćmielowskich wyrobów. Nowi właściciele zakładu — Druccy-Lubeccy — sprowadzili do Ćmielowa specjalistów z francuskiej miejscowości Limoges, która do dziś słynie z najznamienitszych manufaktur porcelany. To właśnie mistrzowie z Limoges nauczyli naszych rodaków techniki ręcznego malowania i zdobienia naczyń — również za pomocą mniej kosztownej kalkomanii, co znacznie przyczyniło się do rozkwitu fabryki w późniejszych latach.

Kiedy w 1920 roku zakład przejął nowy właściciel — Polski Bank Przemysłowy, przemianowano go na Fabrykę Porcelany i Wyrobów Ceramicznych w Ćmielowie S.A. W latach powojennych Ćmielów działało jako zakład państwowy, aż do momentu prywatyzacji w 1997 r. Od tego roku funkcjonuje pod nazwą Zakłady Porcelany „Ćmielów” Sp. z o.o., a znakiem rozpoznawczym słynnej porcelany jest inicjał Ć w trójkącie.

Ważne momenty w historii Ćmielowa:

  • Rok 1790 - powstanie manufaktury wyrobów z gliny i fajansu w Ćmielowie,
  • Rok 1838 - Fabryka „Ćmielów” wypuszcza pierwsze naczynia z porcelany,
  • Rok 1887 - Następuje przełom w sposobie produkcji wyrobów z Ćmielowa, do czego przyczynili się francuscy mistrzowie porcelany z Limoges,
  • Rok 1964 - Zakład w Ćmielowie zyskuje szansę zasłynięcia na kolejnym polu — produkcja zaprojektowanych przez Instytut Wzornictwa Przemysłowego nowatorskich figurek z porcelany zostaje w całości przeniesiona do Ćmielowa,
  • Rok 1997 - Ćmielów trafia w ręce prywatne i od tej pory funkcjonuje pod nazwą Zakłady Porcelany „Ćmielów” Sp. z o.o.,
  • Rok 2013 - Marek Cecuła, we współpracy z Fabrykami „Ćmielów” i „Chodzież” otwiera Ćmielów Design Studio, gdzie obok klasycznych ćmielowskich kolekcji, pojawiają się designerskie, odważne projekty porcelany stołowej.
biała porcelana ćmielów, ćmielów zdobienia, ćmielów dzbanuszek
Dzbanki Ćmielów Rococo w klasycznej bieli

Różowe lata 30

Lata 30. XX wieku to ważny czas rozwoju dla Ćmielowa — to właśnie wtedy do współpracy przy projektach nowych zastaw stołowych zaproszono projektantów o wielkiej renomie — B. Wysockiego i J. Steckiewicza. W tamtym okresie powstało wiele klasycznych kolekcji, utrzymanych w modnym w latach 30. stylu art déco. To właśnie wtedy powstała również ponadczasowa kolekcja „Empire”, którą do dziś spotkać można, m.in. na dworze królewskim w Belgii, w Watykanie, Kancelarii Prezydenta RP, a także w wielu innych znakomitych miejscach z tradycjami na całym świecie.

Okres międzywojenny dla ćmielowskiej porcelany kojarzony jest także wyrobami barwionymi na różowo. Szczególną uwagę znawców przykuwają trzy garnitur do kawy i herbaty z tamtych czasów; „Kaprys”, „Kula” oraz właśnie różowy zestaw „Płaski”. Wszystkie trzy stworzone przez Bogdana Wendorfa — utalentowanego projektanta, o którym do dziś niewiele wiadomo, co tylko podsyca nutę tajemnicy, jaką owiane są jego projekty.

  • W latach 30. XX wieku fabryka w Ćmielowie znana była z produkcji serwisów, które służyły władzom państwowym, przedstawicielom dyplomatycznym i innym wyróżniającym się osobistościom,
  • Ćmielowska porcelana z tego okresu to zarówno naczynia o klasycznych kształtach, jak i nowoczesne — w modnym w tamtych latach stylu art déco,
  • Ówczesny kierownik techniczny zakładów w Ćmielowie — Bronisław Kryński — opracował nową technikę barwienia porcelany — na różowo.
ćmielów zestaw obiadowy, ćmielów porcelana obiadowa, zastawa ćmielów
Ćmielów zestaw obiadowy Quebec fot. Ćmielów

Nie tylko porcelana stołowa

Nie każdy wie, że Zakłady w Ćmielowie słyną nie tylko z zastawy stołowej — w latach 50. i 60. XX wieku wytwarzano tam również tzw. figurki ćmielowskie o niezwykle, jak na tamte czasy, postępowej formie i stylistyce. Te niewielkie obiekty rzeźby dekoracyjnej reprezentowały stylistykę New Look i charakteryzowały się opływowymi, nieregularnymi i nieco komiksowymi kształtami. Projekty nowatorskich figurek powstawały w Instytucie Wzornictwa Przemysłowego, produkowane były natomiast w zakładach na terenie całego kraju, do momentu, kiedy w 1964 roku całość produkcji przeniesiono do Zakładów Porcelany Stołowej „Ćmielów”, nie gdzie indziej, jak w Ćmielowie.

  • Lata 50. i 60, XX wieku to okres powstania i późniejszej masowej produkcji tzw. figurek ćmielowskich,
  • Artyści plastycy, odpowiedzialni za powstanie ćmielowskich figurek w stylu New Look to Henryk Jędrasiak, Mieczysław Naruszewicz, Hanna Orthwein i Lubomir Tomaszewski,
  • Warto wiedzieć, że te małe, odlewane w porcelanie figurki, nazywane przez niektórych frasobliwie „bibelotami”, przyczyniły się do ważnych zmian w sztuce użytkowej swoich czasów, reprezentując tzw. okres odwilży.
ćmielów historia porcelany, ćmielów porcelana, porcelana ćmielów
Dzbanuszek porcelana Ćmielów

Ćmielów Design Studio, czyli ćmielowska porcelana dziś

Jak wygląda nowoczesne spojrzenie na tradycyjną porcelanę stołową? Przykład daje nam Ćmielów Design Studio — tworzona od 2013 r. marka, za której powstanie odpowiedzialny jest w głównej mierze Marek Cecuła — artysta ceramik i projektant cieszący się międzynarodowym uznaniem — we współpracy z Fabrykami Porcelany „Ćmielów” i „Chodzież” S.A. Koncepcja studia polega na tworzeniu świeżych i nieodkrytych dotąd form porcelany stołowej w tradycyjnej polskiej fabryce.

Działalność studia jest dwutorowa — projektuje ono zarówno uznane, klasyczne kolekcje ćmielowskiej porcelany stołowej, jak i zupełnie nowatorskie zastawy, które pod marką Ćmielów Design Studio trafiają na rynek międzynarodowy.

Współczesne Ćmielów jest to więc miejsce, gdzie tradycja łączy się z przestrzenią do eksperymentowania i kreatywnej pracy twórczej. Ćmielów Design Studio tchnęło nowe życie w Ćmielowskie Zakłady Porcelany. Jest do dziś przestrzeń, w której artyści i projektanci ściśle współpracują z fabrykami podczas całego procesu powstawania produktu.

  • Marka CDS skierowana jest do osób zainteresowanych współczesną, oryginalną estetyką, ceniących sobie jednocześnie wyjątkową jakość i wielowiekową tradycję związaną z ćmielowskimi zastawami,
  • Odpowiedzialny za powstanie CDS — Marek Cecuła — W 1976 założył Modus Design w nowojorskim SoHo — studio specjalizujące się w alternatywnych projektach ceramiki użytkowej i dekoracyjnej,
  • Koniec końców, CDS to również kolejny przełomowy moment dla Fabryki Porcelany Ćmielów — perspektywa otwarcia się na świat, promocji i rozwoju polskiej porcelany.
studio ćmielów, ćmielów design studio, ćmielowska porcelana
Ćmielów Berni garnitur kawowy fot. Ćmielów

Artykuły powiązane

Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Ostatnio zmieniany czwartek, 23 maj 2019 17:30

Skomentuj

Upewnij się, że zostały wprowadzone wszystkie wymagane informacje oznaczone gwiazdką (*). Kod HTML jest niedozwolony.

Wyszukiwarka

Tytuł